चिखल आणि माती… चिखली गुट्ट्याच्या या दोन गोष्टींनी अनेक राजे पाहिले असतील, पण ‘नाग्या’ नावाचा जो बेताज बादशाह या मैदानाने पाहिला, तो पुन्हा कधीच दिसणार नाही. कारण नाग्या केवळ शर्यतीचा विजेता नव्हता, तो बाळू शिवराम पाटील फये, भुदरगड यांच्या जिवाचा तुकडा होता, आणि याच नाग्यामुळे बाळू पाटलांचं नाव आज संपूर्ण कोल्हापूर आणि आजरा-भुदरगड परिसरात आदराने घेतलं जातं.
दहा वर्षांचं अधिराज्य: एक युग!
तुम्ही कल्पना करा! सलग दहा वर्षं… एखाद्या खेळात, एखाद्या मैदानात आपला दबदबा कायम ठेवणं किती कठीण असतं! नाग्याने ते करून दाखवलं. त्याची ती चाल, त्याचे ते डौलदार शरीर, चिखली गुट्ट्याच्या मैदानात उतरल्यावर प्रतिस्पर्धकांवर त्याचा असलेला तो नैसर्गिक ‘रुबाब’… सगळं काही राजेशाही होतं. जेव्हा नाग्या गाडीला जुंपला जायचा, तेव्हा नुसती हवा बदलायची. शर्यतप्रेमींमध्ये एक कुजबूज सुरू व्हायची, “बघा, नाग्या आला! आता काय होतंय बघा!” आणि तो नेहमीच आपल्या चाहत्यांना निराश करत नसे. चिखलाचे फवारे उडवत, मातीचे कण अंगावर घेत, तो विजेत्याच्या रेषेकडे धावायचा… आणि जिंकून दाखवायचा!पण हे यश फक्त नाग्याचं नव्हतं. हे यश होतं बाळू शिवराम पाटील यांच्या निस्सीम प्रेमाचं आणि मेहनतीचं.
नाग्यासाठी त्यांनी केलेला जीवतोड सांभाळ, त्याला दिलेली ती कुटुंबातील सदस्याची जागा… यामुळेच नाग्याला ती प्रेरणा मिळाली. बाळू पाटील नुसते त्याला खायला घालत नव्हते, तर ते त्याच्याशी बोलायचे, त्याला कुरवाळायचे. “नाग्या, आज आपलं नाव झालं पाहिजे बरं का!” असं जेव्हा ते त्याला म्हणायचे, तेव्हा नाग्या त्यांच्या डोळ्यात बघायचा आणि त्या नजरेतून जणू काही ‘हो’ म्हणायचा. या नाग्यामुळेच बाळू शिवराम पाटील हे नाव आज नुसतं घेतलं जात नाही, तर ते आदराने आणि सन्मानाने उच्चारलं जातं. हा मान नाग्याने आपल्या मालकाला आपल्या कर्तृत्वाने मिळवून दिला होता.
ती भयाण शांतता...
मागच्याच वर्षी… तो दिवस आठवला की बाळू पाटलांच्या डोळ्यात पाणी येतं. त्यांच्या जीवनातील सर्वात कणखर आणि महत्त्वाचा साथीदार, त्यांचा नाग्या, अचानक त्यांना सोडून गेला. तो गेला आणि भुदरगड-आजरा परिसरात एक मोठी पोकळी निर्माण झाली. ज्याच्या येण्याने चिखली गुट्ट्याच्या मैदानात उत्साह संचारत होता, त्याच्या जाण्याने एक भयाण शांतता पसरली.बाळू पाटलांचा जीव तुटला. केवळ एक बैल गेला नव्हता, तर त्यांचं जग रिकामं झालं होतं. ज्या हातांनी त्याला घास भरवला, त्याच हातांनी त्याला अखेरचा निरोप द्यावा लागला. डोळ्यातील अश्रू थांबत नव्हते, कारण हे नातं मालक-बैलाचं नव्हतं, ते होतं दोन जिवाचं… ज्यांनी एकत्र यश पाहिलं, ज्यांनी एकमेकांवर अपार प्रेम केलं.नाग्याचं खरं घर: चिखली गुट्टाआज नाग्या देहाने त्यांच्या गोठ्यात नाही, पण बाळू पाटलांच्या आणि प्रत्येक शर्यतप्रेमीच्या मनात आहे. कारण जोपर्यंत चिखली गुट्ट्याची शर्यत आहे, जोपर्यंत त्या मातीत चिखलाचे फवारे उडत आहेत, तोपर्यंत नाग्याचं नाव कोणी विसरू शकणार नाही. तो भुदरगड-आजराच्या मातीतला एक धगधगणारा इतिहास आहे.खरं सांगायचं तर… नाग्या गेला नाही, तो अजरामर झाला आहे. जेव्हा कधी चिखली गुट्ट्याच्या शर्यतीत एखाद्या नवीन बैलाची दमदार धाव दिसेल, तेव्हा लोक आपसूकच म्हणतील, “याची चाल अगदी नाग्यासारखी आहे!” आणि हेच त्या बेताज बादशाहाचं खरं अधिराज्य आहे… जे कधीही न संपणारं आहे!
लेखन: जोतीराम बाबु शिंदे
Comment
Great 👏