मातीचे देणे आणि दुधाचे ऋण: एका जिद्दीच्या मुलाची हृदयद्रावक यशोगाथा

माणसाच्या आयुष्यात काही क्षण असे येतात, जे संपूर्ण आयुष्य बदलून टाकतात. ११वीच्या वर्गात पुस्तक हातात घेऊन बसलेल्या सुधाकर शिंदे नावाच्या तरुणासाठी तो काळ म्हणजे स्वप्नांचा बहर होता. पण नियतीने त्याच्यासाठी सुखद स्वप्ने नाही, तर कठोर परीक्षा लिहून ठेवली होती. वडिलांच्या गंभीर आजारामुळे कुटुंबावर मोठे संकट आले. डोळ्यासमोर वडील असताना, त्यांच्या उपचारासाठी पैसा कमी पडू नये, म्हणून सुधाकरने शालेय शिक्षणाला पूर्णविराम दिला. वडिलांचा जीव वाचवण्याचा तो अथक प्रयत्न होता.

पण नियतीला काही वेगळेच मंजूर होते. वडिलांच्या निधनाने कुटुंबाचा आधारस्तंभ अचानक कोसळला. घराची संपूर्ण जबाबदारी, आईचे गलबलेले मन, स्वतःचे अर्धवट राहिलेले शिक्षण आणि छोटी बहीण… या तिन्ही गोष्टींचे ओझे घेऊन सुधाकर एका रात्रीत मोठा झाला. त्याच्या निष्पाप हातात पुस्तके आणि पेनऐवजी आले गवंडी कामाचे अवजड थापी.

१५ वर्षांचे ‘अज्ञात’ तप आणि बहिणीचा आधार

पुढील पंधरा वर्षे, सुधाकरचे आयुष्य म्हणजे फक्त आणि फक्त संघर्ष होता. त्याचे काम होते इतरांसाठी भिंती रचणे, घरं उभी करणे. पण स्वतःच्या आयुष्यात मात्र त्याला अजूनही आधार मिळाला नव्हता. माती, सिमेंट आणि विटांच्या धुराळ्यात त्याचे ११वीचे स्वप्न कुठेतरी हरवून गेले होते. त्याने १५ वर्षे मातीशी इमान राखले. उन्हातान्हात कष्ट उपसले, पण वडिलांचे छत्र हरवलेल्या कुटुंबाला त्याने कधीही कमी पडू दिले नाही.

त्याच्या संघर्षाचे मुख्य कारण होते, घराला आधार देणे आणि छोट्या बहिणीचे शिक्षण पूर्ण करणे. तो स्वतः शिकू शकला नाही, पण बहिणीला उच्च शिक्षण देण्यासाठी त्याने स्वतःच्या सर्व इच्छा-आकांक्षा बाजूला ठेवल्या. त्याच्या त्यागामुळेच बहिणीने जिद्दीने शिक्षण पूर्ण केले, तिने इंजिनीअरिंगची पदवी मिळवली आणि नंतर ती सुखकर विवाहबंधनात अडकली. बहिणीला मार्गी लावल्यानंतर त्याला वडिलांप्रती असलेले आपले कर्तव्य पूर्ण झाल्याचे समाधान मिळाले.

रात्री थकून भागून घरी आल्यावर, आईचा निस्तेज चेहरा आणि बहिणीचे शिक्षण पाहून त्याला धीर सुटत नसे. ‘बाबा, तुमचे स्वप्न मी पूर्ण करेन,’ ही एकच भावना त्याला रोज लढण्याची नवी ऊर्जा देत होती.

वडिलांच्या नावाचा ‘गोठा’

बहिणीला मार्गी लावल्यानंतर, १५ वर्षांच्या अथक श्रमातून आणि प्रत्येक गरजेवर नियंत्रण ठेवून सुधाकरने छोटी-मोठी बचत केली. त्याने ठरवले, आता गवंडी काम करत राहायचे नाही. त्याला स्वतःचा व्यवसाय उभा करायचा होता. त्याने त्याच मातीच्या बळावर एक छोटासा गोठा उभा केला. हा केवळ जनावरांचा निवारा नव्हता, तर वडिलांच्या अपूर्ण स्वप्नांना दिलेला आकार होता.

गोठ्यात त्याने गाई आणि म्हैशी आणल्या. गवंडी कामातून घरी आल्यावर तो गोठ्यात रमून जाई. गायींना चारा घालणे, म्हशींना पाणी पाजणे, त्यांचे आरोग्य तपासणे… यात त्याला वडिलांची सेवा केल्याचा आनंद मिळत होता. त्याच्या हातांना आता सिमेंटचा गंध नव्हे, तर दुधाचा आणि शेणाचा सुगंध येऊ लागला होता. त्याने या जनावरांना कुटुंबातील सदस्य मानले आणि त्यांची काळजी घेतली.

अश्रूंचे झाले दुधाचे मोती

आणि मग तो क्षण आला, ज्याची सुधाकरने १५ वर्षे वाट पाहिली होती. वडिलांना गमावल्याचे दुःख, अर्धवट राहिलेल्या शिक्षणाची सल, बहिणीसाठीचा त्याग आणि मातीत गाडलेले कष्ट… या सगळ्यांचे रुपांतर यशात झाले. पहिल्याच वर्षी त्याच्या गोठ्यातून गाई आणि म्हैशींच्या दुधाने तब्बल ५ लाख रुपयांचा विक्रमी टप्पा पार केला!

जेव्हा डेअरीकडून त्याला ही मोठी रक्कम मिळाली, तेव्हा त्याचे डोळे पाणावले. वडिलांना वाचवण्यासाठी पैसा कमी पडला होता, पण आज त्याच पैशाने त्याने कुटुंबाला मोठा आधार दिला होता. त्यावर कळस म्हणजे, त्याच्या उच्च गुणवत्तेमुळे त्याला ५० हजार रुपयांचा बोनस देखील मिळाला. गवंडी काम करणारा तो तरुण आज गावात दुग्धोत्पादनात प्रथम क्रमांकाचा मानकरी बनला होता.

आईच्या डोळ्यातील ‘अश्रूंची श्रीमंती’

जेव्हा सुधाकरने हा सन्मान आणि बँकेची रक्कम आईच्या हातात ठेवली, तेव्हा आईने त्याला घट्ट मिठी मारली. तिच्या डोळ्यांतून आनंदाचे अश्रू वाहत होते. त्या अश्रूंमध्ये वडिलांना गमावल्याचे दुःख होते, पण त्याहून अधिक, मुलाने १५ वर्षांचा संघर्ष करून बहिणीला शिकवले आणि स्वतः एवढे मोठे यश मिळवले याचा अभिमान होता. त्या दिवशी सुधाकरला जाणवले, वडिलांचे छत्र हरवले असले, तरी त्यांची पुण्याई आणि संस्कार नेहमी आपल्या पाठीशी असतात.

सुधाकर शिंदे यांचे आयुष्य आज समाजासाठी एक ज्वलंत उदाहरण आहे. शिक्षण थांबले, पण जिद्द नाही. वडील हयात नाहीत, पण त्यांचे स्वप्न जिवंत आहे. त्याने सिद्ध केले की, मातीत कष्ट उपसणारा हात, दुधाचेही साम्राज्य उभे करू शकतो.सुधाकर! तू केवळ गवंडी नाही, तर अनेक तरुणांसाठी प्रेरणा आणि आत्मविश्वासाचा महामेरू आहेस. तुझ्या या यशाला मनःपूर्वक शुभेच्छा!

लेखन: जोतीराम बाबु शिंदे