हे आहेत विद्यानंद बापट…
आजकाल सोशल मीडियावर त्यांना पाहताना आणि ऐकताना मला वारंवार माझ्या गावाची आठवण येते.
त्यांचा चेहरा समोर आला किंवा त्यांची एखादी रील अथवा मुलाखत समोर आली, की ते अत्यंत तर्कशुद्ध, लॉजिकल आणि मुद्देसूद बोलताना दिसतात. समाजातल्या कोणत्याही विषयावर मांडणी करताना त्यांच्या बोलण्यात विनाकारण भावनावशता नसते, तर निव्वळ तर्क आणि विवेक असतो. पण आज बापट साहेबांचे हे तर्कशुद्ध विचार ऐकताना मला १५ वर्षांपूर्वीच्या माझ्या केळेवाडी या छोट्याशा गावाची आठवण का व्हावी?
माझं गाव केळेवाडी — कोल्हापूर जिल्ह्यातील भुदरगड तालुक्यात वसलेलं एक छोटं, शांत आणि निसर्गरम्य गाव. आजकाल गणेशोत्सवात गल्लीबोळात DJ चा कर्णकर्कश आवाज, घरांची थरथरणारी तावदाने आणि त्या आवाजावर बेधुंद होणारी तरुण पिढी हे दृश्य सर्रास पाहायला मिळतं. पण तब्बल १५ वर्षांपूर्वी, जेव्हा DJ चं हे खूळ नुकतंच पसरू पाहत होतं, तेव्हा माझ्या केळेवाडीने एक क्रांतिकारी पाऊल उचललं होतं.
गावातील अडाणी वृद्धांपासून ते शिकलेल्या उच्चशिक्षित तरुणांपर्यंत सर्व ग्रामस्थ एकत्र आले. एकमुखाने आणि विचारपूर्वक सर्वांनी ठरवलं — “आपल्या गावात DJ वाजवायचा नाही!”
हा निर्णय केवळ तात्कालिक नव्हता, तर त्यामागे एक खूप मोठा सामाजिक विवेक होता. गोंगाटापेक्षा आपल्या पारंपरिक संस्कृतीचा आणि सहवासाचा आनंद किती मोठा आहे, हे केळेवाडीने तेव्हाच ओळखलं होतं. DJ बंद झाला आणि गावात पुन्हा एकदा मातीतल्या सणाचा मूळ गाभा परत आला:
दिंडी आणि टाळ-मृदुंग: आरतीच्या वेळी अभंगांची लागलेली सुरेल तान आणि संपूर्ण गावाला एकत्र बांधणारा प्रसन्न माहोल.
लेझीमचा कडकडाट: तरुणाईच्या ऊर्जेची उधळण कृत्रिम आवाजावर नाही, तर ढोल-ताशांच्या आणि लेझीमच्या शिस्तबद्ध कडकडाटात दिसू लागली.
गौरीची गीते आणि फेर: घरोघरी आणि गल्लीत स्त्रियांनी एकत्र येऊन गायलेली पारंपरिक गाणी, ज्यातून संस्कृती एका पिढीकडून दुसऱ्या पिढीकडे सहज हस्तांतरित होत राहिली.
आज जेव्हा विद्यानंद बापट सोशल मीडियावर अत्यंत तर्कशुद्धपणे समाजाला विवेकाची वाट दाखवतात, तेव्हा मला माझ्या केळेवाडीचा खूप अभिमान वाटतो. तर्क आणि विचार हा फक्त मोठमोठ्या व्यासपीठांवर किंवा विचारवंतांच्या भाषणांतच असतो असं नाही; तो १५ वर्षांपूर्वी माझ्या केळेवाडीतील प्रत्येक ग्रामस्थाच्या निर्णयात होता. बापट साहेबांचे विचार ऐकताना मातीतल्या या जुन्या आठवणी पुन्हा ताज्या झाल्या आणि मनाला एक वेगळाच भावनिक दिलासा देऊन गेल्या.
— जोतीराम बाबु शिंदे
